Mijn deelname aan democratische politiek blijft van belang. Van welke partijen zou ik nog lid kunnen worden? Of is het vierjaarlijkse verkiezingsritueel voldoende? De kans op een democratische economie is nog steeds niet erg groot. Op welke partij zou ik moeten stemmen om zo’n doel dichterbij te brengen? D66 (26 zetels in Tweede Kamer) lijkt wel een partij met sociale denkbeelden, maar biedt toch niet veel meer dan een liberaal model. De confessionele partijen zijn voor mij geen keus: godsdienst is irrationeel, en op irrationaliteit kan je geen politiek bouwen. De woningpolitiek van het vorige kabinet, onder een CDA-minister, heeft tot "nivellering" van de woninghuren geleid: de huurverhogingen in de vrije sector zijn enigszins beperkt; maar de sociale woningsector heeft de hoogste huurverhoging sinds decennia gekregen.
Alles wat zich rechts van de VVD bevindt valt voor mij per definitie af. Wilders en Baudet waren slechts bezemwagens voor de VVD. Wilders heeft zich daarvan min of meer los kunnen maken met zijn huidige 19 zetels in de Tweede Kamer, na de uittreding van Markuszower met 7 zetels. Maar de positie van Wilders is verzwakt. De structuur van de "partij" van Wilders is opmerkelijk. Er is een sterke overeenstemming met de "partij"-opbouw van de NSB uit de jaren 1930: de "partij"-top (nu in de persoon van Wilders) heeft de alleenmacht, zoals indertijd Anton Mussert. Het is een raadsel dat democratische partijen met zo'n fascistoide eenmanspartij een meerderheidskabinet hebben kunnen aangaan. Extreem rechts heeft zich meester gemaakt van het migratievraagstuk als vermomming voor een regressieve politiek, waarop zelfs het begrip liberaal niet meer kan worden toegepast. De huidige regeringsvorming met een minderheidskabinet van D66, CDA en VVD sluit Wilders uit. Dit betekent dat de oppositierol van Progressief Nederland (PRO 20 zetels in Tweede Kamer) belangrijk geworden is.
GroenLinks heeft een belangrijke rol gespeeld in het tot standkomen van een progressieve klimaatpolitiek. De PvdA heeft geleden onder de gevolgen van zijn politieke lijn vanaf de jaren 1990 tot aan de deelname aan de Rutte-kabinetten. De PvdA-fractie binnen PRO heeft een politieke neiging naar het midden. De samenwerking in PRO zal op de lange duur misschien tot een machtsversterking aan de linkerzijde leiden, maar het migratiestandpunt zou daarvoor wel eens een langdurige tekortkoming kunnen zijn. Dan is er aan de linkerflank de SP (3 zetels). De SP heeft in het algemeen genomen goed geformuleerde, goed onderbouwde rationele standpunten. Of de scheiding tussen PRO en SP op de langere duur een gunstige werking zal hebben, is de vraag. Waarom deze scheiding aan de linkerzijde nog steeds bestaat is op zich raadselachtig. Kan het iets van doen hebben met oudzeer vanuit WOII?
Kortom, wat levert het Nederlandse politieke landschap nu in feite op? Welke partijen bestrijden apartheid zoals in Palestina? Waar zou ik mijn vrijheidlievende socialisme kunnen vinden? Geweldloze machtsvorming? Het afschaffen van godsdienstige irrationaliteit in politiek en onderwijs? Democratische economie? Een planeconomie dus die zijn politieke basis vind in het parlement? Het afschaffen van vermogensongelijkheid? Het afschaffen van inkomensverschillen en van armoede? En zoiets dan ook nog gekoppeld aan democratische machtsvorming? Ik zal mijn stem moeten geven aan een partij die in de aangegeven richting wijst.